Սրանով չի որոշվում վարչապետի ուժը։ Արհեստական մոտեցումներ են

Մեր զրուցակիցն է ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Հովհաննես Իգիթյանը

Պարոն Իգիթյան, վերջին օրերին ակտիվացել են խոսակցությունները, քննարկումները սահմանադրական փոփոխությունների վերաբերյալ։ Սահմանադրական փոփոխությունների անհրաժեշտություն տեսնո՞ւմ եք։

Սահմանադրական փոփոխությունները երկու դեպքում են արվում. մի դեպքում, երբ սահմանադրական ճգնաժամ է լինում, կամ կոլապս, երբ իրավիճակը հնարավոր չէ լուծել առանց սահմանադրական փոփոխությունների. այն, ինչ մենք ունեցել ենք հեղափոխության ժամանակ։ Սահմանադրական խնդիրները պատճառ հանդիսացան, որ մենք համապատասխանեցնենք ժողովրդի՝ ընտրություններ անցկացնելու ցանկությունը իրականության հետ։ Եվ երկրորդ՝ երբ լինում է հասարակական պահանջ։ Այս երկու դեպքերում էլ ես հրատապություն չեմ տեսնում։ Այն, որ սահմանադրական փոփոխություններ կլինեն առնվազն ԸՕ-ի հետ կապված, փաստ է։ Եվս մի քանի փոփոխությունների մասին խոսվել է նախընտրական փուլում՝ կապված Սփյուռքի մեր ներուժն ավելի պատշաճ ձևով օգտագործելու հնարավորության մասին։ Եթե հարցնեք՝ արդյոք կա հրատապ մի բան, որ մենք բոլոր մեր տնտեսական խոստումները և զարգացումները, որոնք նշված էին ծրագրի մեջ, թողնենք և զբաղվենք սահմանադրության փոփոխությամբ, առայժմ այդպիսի հարց մեր օրակարգում չկա։

ՀԱԿ-ն առաջարկում է մեկ տարվա ընթացքում սահմանադրական հանրաքվե անցկացնել և անցում կատարել նորից կիսանախագահական կառավարման համակարգի։ Ձեր մոտեցումն ինչպիսի՞ն է այս առաջարկի հետ կապված։

Անկախ նրանից, թե որ կուսակցությունն է այդպիսի առաջարկ անում, խորհրդարանական, թե արտախորհրդարանական, իմ կարծիքով, առաջին հերթին ինքը պետք է փորձի հասարակության հետ զրուցի, այսինքն՝ իր երկխոսությունը կամ առաջարկն անմիջապես չպետք է ուղղված լինի վարչապետին։ Ցանկացած ուժ, այդ թվում՝ ՀԱԿ-ը, պետք է փորձի հասարակության հետ քննարկել այդ հարցը, որ նախ ինքը՝ որպես քաղաքական ուժ, հասկանա՝ արդյոք հասարակական այդպիսի պահանջ կա, թե ոչ, նոր հետո ավելի ուժեղ դիրքերից գա առաջարկի խորհրդարանին կամ կառավարությանը։

Սահմանադրական հանրաքվե անցկացնելիս հասարակության կարծիքը նորից հաշվի չառնվեց, և նշում էիք, որ սա Սերժ Սարգսյանի «հագով» կարած Սահմանադրություն է։ Հիմա այդ Սահմանադրության հետ ինչպե՞ս պետք է վարվել՝ մեղմելու սուպերվարչապետությունը, ավելի ամրապնդելու խորհրդարանական կառավարման համակարգը։

Նախ երբ ասում էինք, որ դա արվում էր Սերժ Սարգսյանի համար, այստեղ խոսքը երկու նախագահական ժամկետից հետո Սերժ Սարգսյանի համար իշխանությունը շարունակելու հնարավորություն ստեղծելու մասին էր, որ ինքը երրորդ անգամ ղեկավարի պետությունը: Այսինքն՝ այս սահմանադրական փոփոխությունները նա անում էր ոչ թե նրա համար, որ Հայաստանին չէր համապատասխանում, այլ զուտ իր երրորդ ժամկետը օրինական ձևով սահմանադրորեն ամրագրելու համար էր։ Ինչ վերաբերում է սուպերվարչապետությանը, և այն ժամանակ, և այսօր ես պնդում եմ, որ սուպերվարչապետությունը ուղղակի ձևով կապված չէ Սահմանադրության հետ։ Այստեղ երկու հանգամանք կա. առաջին՝ սուպերվարչապետությունը կապված է այն իրավիճակի հետ, որ վարչապետը որևէ ձևով, ոչ միայն չէր վերահսկվում ժողովրդի կողմից, այլ չէր էլ ընտրվում նույնիսկ անուղղակի։ Այսօր վարչապետը, ըստ էության, ուղղակի ընտրված է ժողովրդի կողմից։ Չնայած մենք չունենք այդպիսի ուղղակի ընտրություններ, բայց խորհրդարանական արտահերթ ընտրությունների ձևաչափը և մոտեցումները այնպիսին էին, որ ժողովուրդը հասկանում էր, որ գնում են ընտրելու Նիկոլ Փաշինյանին որպես վարչապետ։ Այսինքն՝ չկա սուպերվարչապետության խնդիր։ Իսկ այն տեսակետները, որոնք կապված են այս կամ այն ծառայությունը, կամ ԱԱԾ-ն, ոստիկանությունը գոյություն ունենան որպես նախարարություն, թե որպես կոմիտե, արհեստական մոտեցումներ են։ Սրանով չի որոշվում վարչապետի ուժը։ Եթե վերցնենք սահմանադրական ձևով, վարչապետի ուժը մեր դեպքում պայմանավորված է խորհրդարանում մեծամասնության հետ, և ցանկացած մոդելի դեպքում՝ լինի նախագահական, կիսանախագահական, թե խորհրդարանական, այն դեպքում, երբ պետության ղեկավարն ունենում է մեծամասնություն խորհրդարանում, ինքն ունենում է մեծ իշխանություն։

Պարոն Իգիթյան, ռուսական լրատվամիջոցներով մեծ աղմուկ բարձրացավ անցյալ տարվա նոյեմբերին տեղի ունեցած սեմինարի հետ կապված։ Մարգարիտա Սիմոնյանը հայտարարեց, որ սեմինարը նվիրված է եղել գունավոր հեղափոխությունը Ռուսաստան հասցնելուն։ Այս գրոհը Հայաստանի նկատմամբ ինչպե՞ս եք  գնահատում։

Անկախ նրանից, որ բոլորս շատ լավ հասկանում ենք՝ Մարգարիտա Սիմոնյանը հասարակ լրագրող չէ, բայց, ի վերջո, ինքը լրագրող է, և կարծում եմ՝ իրեն ոչ թե պատգամավորը պետք է պատասխանի, առավել ևս՝ գործադիրը, այլ լրագրողները պետք է պատասխանեն։ Մեր լրագրողները մասնագիտական և ժողովրդավարական, ազատությունների տեսանկյունից մի քանի գլուխ բարձր են, քան Մարգարիտա Սիմոնյանը։

Կարծում եք՝ Կրեմլից ուղղորդում չկա՞։

Այնպես չէ, որ Կրեմլից իրեն հանձնարարել են սեմինարի մասին արտահայտվել: Ինքը կեղծ, արհեստական օրակարգ է ձևավորում և փորձում է իր կարևորությունն ընդգծել, որովհետև «Ռաշա թուդեյը» վերջերս բավական վատ է իրականացնում այն պրոպագանդիստական նպատակները, որոնք դրված են։ Շատ հաճախ Ռուսաստանի ղեկավարությունը խնդիրները կապում է, թե ինչպես պետք է այդ խնդիրները ներկայացվեն, այլ ոչ թե՝ ինչպես դրանք պետք է լուծվեն։ Մարգարիտա Սիմոնյանը երևի թույլ տեղ է գտել այն իմաստով, որ այստեղից որևէ թշնամական արձագանք չկա  և չի լինելու։ Բովանդակության տեսանկյունից ես փորձեցի հասկանալ սա ինչ սեմինար է, և տեսա, որ երիտասարդներն ուղղակի հավաքվել են, կիսում են իրենց փորձը, թե ինչպես անել, որ բողոքների ժամանակ հնարավորինս քիչ վնաս ստանան: Հայտնի է, որ ոչ ժողովրդավարական երկրներում ուժը շատ հաճախ կիրառվում է ոչ համաչափ։ Ես այստեղ որևէ խնդիր չեմ տեսնում, եթե սեմինար է անցկացվում, որը համապատասխանում է պետության օրենքներին: Մենք ազատ երկիր ենք, և մեզ մոտ այդպիսի սեմինարներ եղել են, կան և լինելու են՝ անկախ նրանից՝ դա որևէ լրագրողի, լինի դա բարձր ամբիոնի լրագրող, թե ոչ, դուր է գալիս, թե դուր չի գալիս։

lragir.am

(Visited 45 times, 1 visits today)