Եթե մենք փոխելու ենք համակարգային մեր ապրելաձևը և փորձելու ենք դառնալ քաղաքակիրթ երկիր, դա հաստատ դիպչելու է շատ ու շատ մարդկանց շահերին

Մեր զրուցակիցն է Հովհաննես Թումանյանի անվան տիկնիկային թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար Ռուբեն Բաբայանը

Պարոն Բաբայան, արդեն մի քանի օր է՝ սկսվել են Օպերայի հարակից սրճարանների ապամոնտաժման աշխատանքները, և մենք տեսանք այդ սրճարանատերերի և աշխատակիցների համառ դիմադրությունը։ Ինչպե՞ս եք գնահատում ստեղծված իրավիճակը։

Ֆրանսիացիները մի ասացվածք ունեն՝ ծնողները խակ խաղող են կերել, երեխաների ատամները ցավում են։ Հիմա այստեղ մոտավորապես այդ տարբերակն է։ Այն, որ մեր քաղաքին անհրաժեշտ են կանաչ գոտիներ, առավել ևս քաղաքի կենտրոնում, երկրորդ կարծիք լինել չի կարող։ Այն, որ այդ կանաչ գոտիներն անխնա վերացնում էին, դա էլ է փաստ և մեր աչքի առջև էր այդ ամենը կատարվում։ Բայց կարծում եմ, բոլոր դեպքերում, պետք է շատ նուրբ լինել այդ հարցերում և ամեն ինչ անել օրենքի դաշտում։ Մենք հաճախակի տեսել ենք, թե ինչպես հանրային շահի անվան տակ այլանդակություններ են արել, որն իրականում հանրային շահի հետ որևէ կապ չուներ, ինչպես օրինակ Հյուսիսային պողոտայի դեպքում։ Այս պարագայում կարծում եմ՝ իսկապես կա հանրային շահ, բայց ինչպես անել, որ այդ հանրային շահը չվնասի մասնավոր շահին, առավելևս մարդկանց, որոնցից շատերը երևի արդեն այն առաջին սեփականատերերը չեն, որոնք միգուցե մասնակցել են մութ գործարքների։ Այստեղ երևի շատ լուրջ մոտեցում է պետք։ Նախ, արդյոք այն ամենը, ինչ կատարվում է, տեղավորվում է օրենքի դաշտում։ Կարծում եմ՝ փոխհատուցման խնդիր կա, նաև խնդիր կա ստուգելու օրինականացման հարցը։ Ես նկատի չունեմ միայն ապամոնտաժումը, այլ նաև գործունեությունը։ Ես օրինակ իմ ուսանողների օրինակով, որոնք ամռանը գնում աշխատում են մատուցողներ, գիտեմ, թե դա ինչպես է կատարվում։ Նրանց չեն գրանցում, նորմալ չեն ձևակերպում և այլն։ Ես շատ ուրախ կլինեի, եթե լիներ համաձայնություն, բայց այս պարագայում ես, իհարկե, հանրային շահի կողմնակիցն եմ։ Երևանը դարձել է քաղցկեղի բուն։ Մեր կանաչ գոտիները պարզապես վատ վիճակում են։ Ես այնքան էլ չեմ պատկերացնում, թե ինչպես է հնարավոր այդ տարածքներում նորից ծառեր տնկել, որքանով դրանք կաճեն, արդյոք մենք կկարողանանք վերականգնել կանաչ գոտին, որովհետև մենք ամեն տարի լսում ենք, թե քանի տասնյակ հազարավոր ծառեր են տնկում Երևանում: Բայց ծառ տնկելը ակցիա է, ծառ ջրելն է մշակույթ։

Նշվում է, որ այստեղ սեփականության խնդիր էլ կա, և եթե ապամոնտաժում են, արդյոք ամբողջ տարածքի սրճարանները չպետք է ապամոնտաժել։

Իհարկե, Օպերայի տարածքն այն տարածքն է, որ պետք է ամբողջովին ապամոնտաժվի։ Ես նկատի ունեմ այն սրճարանները, որոնք գրավում են այդ կանաչ տարածքը։ Առավել ևս այդ սրճարաններից հաճախակի այլանդակ երաժշտություն է լսվում, որը բացարձակապես չի սազում այդ միջավայրին։ Կարծում եմ՝ խնդիրը միայն Օպերան չի, մենք ընդհանրապես բացարձակապես զուրկ ենք այն քաղաքային մշակույթից, երբ մարդիկ գնում են այգի, այնտեղ կանաչ գոտում կարող են պառկել, հանգստանալ, մի թեթև նույնիսկ սնվել իրենց հետ բերած բորտերբրոտներով, այն, ինչը մենք տեսնում ենք Եվրոպայում, ԱՄՆ-ում, նույնիսկ Ռուսաստանում։ Դա նորմալ, բնական, ակտիվ հանգիստ է։ Մեր հանգիստը, ցավոք, շատ հաճախ սահմանափակվում է ուտել-խմելով։ Նույնիսկ երբ ուսուցիչներն աշակերտներին տանում են քաղաքից դուրս, անպայման դա զուգորդվում է տեղը տեղին ուտելիքներով։ Մի քիչ ավելի թեթև, մի քիչ ավելի բնությանը մոտ պետք է լինել, ոչ թե հաճույք ստանալ սնվելուց, խմելուց, այլ բնության հետ շփվելուց։ Եթե մենք կարողանանք վերականգնել այդ կանաչ գոտիները և նոր գոտիներ ստեղծել, որը ևս անհրաժեշտ է, մենք գուցե կարողանանք նաև այդ մշակույթը ներմուծել մեր կենցաղի մեջ, որը, կարծում եմ, շատ կարևոր է։ Մենք շատ ենք կտրված բնությունից և հենց այդ պատճառով է, որ ամեն քայլափոխի աղտոտում ենք բնությունը։ Ավելի աղտոտված երկիր, քան Հայաստանն է, ես չեմ պատկերացնում։ Դուրս ես գալիս Երևանից և ճանապարհներին տեսնում ես այդ բազմաթիվ պոլիէթիլենային տոպրակները, պլաստմասե շշերը։ Սա տիրոջ վերաբերմունք չէ սեփական երկրի ու բնության հանդեպ։ Սա ինքնասպանության պես մի բան է, որովհետև եթե դու փչացնում ես քո բնությունը, դու փչացնում ես քո կյանքը, քո առողջությունը։

Ցուցարարներից ոմանք «Ռոբերտ վարչապետ» կարգախոսներ են հնչեցրել։ Նաև ասում էին՝ մենք հեղափոխություն չէինք արել նրա համար, որ աշխատանք կորցնենք։ Սա ինչ-որ առումով ուղղորդվա՞ծ էր։

Դե եթե հնչել է «Ռոբերտ վարչապետ», ուրեմն այո։ Բոլոր դեպքերում, եթե չեմ սխալվում, հենց «Ռոբերտ նախագահի» ժամանակ սկսվեց բնության և Երևան քաղաքի աղճատումը։ Մենք պետք է հասկանանք մի բան, եթե մենք փոխելու ենք համակարգային մեր ապրելաձևը և փորձելու ենք դառնալ քաղաքակիրթ երկիր, դա հաստատ շատ ու շատ մարդկանց շահերին կպնելու է։ Հիմա ում հարցնես, բոլորն ասելու են՝ մենք հեղափոխություն էինք անում։ Հետո կգա մի ժամանակ, կասեն՝ մենք հեղափոխության հետ կապ չունեինք։ Ես հիշում եմ, որ դեռ ղարաբաղյան շարժման ժամանակ, սկզբում բոլորն ասում էին, թե իրենք միտինգների են մասնակցել, հետո շատերն ասում էին՝ մենք այդ միտինգներին չենք մասնակցել։ Ես կարծում եմ, որ հեղափոխությունը, եթե մենք այդպես ենք դա անվանում, առաջին հերթին խոսքը նոր արժեքային համակարգ ստեղծելու մասին է։ Եթե այդ նոր արժեքային համակարգում պետք է այս ամենը նորից տեղավորվի, ապա դա նոր արժեքային համակարգ չէ։ Դա պարզապես հին արժեքային համակարգն է նոր տերերով։ Եթե մենք փոխում ենք արժեքային համակարգը, պետք է հասկանանք, որ նոր իրավիճակ է գալիս, որի կենտրոնում մարդն է՝ իր նորմալ կենցաղով, իր քաղաքակիրթ ապրելաձևով։ Ես հասկանում եմ, որ բարդ է, որ յուրաքանչյուր սրճարան, երևի իր պատմությունն ունի անհատական, շատ առանձնացված, և բոլորին մեկ արշինով չափել հնարավոր չէ։ Բայց եթե մենք որոշում ենք, որ պետք է այս քաղաքը, այս երկիրը դարձնենք մաքուր, դարձնենք բնությանը մոտ, մենք դա պետք է անենք։

Հիմա ամենակարևորն այն է, թե ինչպես անենք, որ այս մարդկանց կորուստները այսքան զգալի չլինեն։ Բայց սա բացարձակապես չի ենթադրում, որ այդ ամենը պետք է մնա այնպես, ինչպես կա։ Եթե մնում է այնպես, ինչպես կա, արժեքային համակարգը մնում է նույնը։

Ձեր կարծիքով, իսկապե՞ս քաղաքապետի մոտեցումը, որ կանաչ տարածքները պետք է վերականգնել, որ հանրային շահը վերջապես գերակա է դառնում, իրականություն կդառնա։ Մասնավորապես, պահանջ է հնչում, որ նույնկերպ Մոնումենտի հարակից տարածքի դղյակներն էլ պետք է ապամոնտաժել։

Ես կարծում եմ, որ միանգամից ամեն ինչ անել հնարավոր չէ։ Նախ Մոնումենտում դղյակներ կառուցելով ամբողջ անտառը վերացվել է։ Իհարկե, շատ կուզենայի, որ քաղաքի թոքերը վերականգնվեին։ Ես միանշանակ ողջունում եմ քաղաքապետի այս գործունեությունը և կարծում եմ, որ նա կարիք ունի նաև աջակցության հանրության առողջ մասի կողմից։ Այստեղ շատ բան կախված է մեզնից, մենք չպետք է կողմնակի դիտորդի դեր բռնենք, այլ փորձենք աջակցել։ Մոնումենտն այլանդակված է, Նորքն այլանդակված է, դրանք մեր թոքերն էին։ Երբ մենք նայում ենք Երևան քաղաքի պատմությունը, տեսնում ենք, որ այն գյուղաքաղաք էր, դրա համար քիչ թե շատ ապահով խավն ապրում էր Թիֆլիսում, Բաքվում կամ Պոլիսում։ Բայց եթե մենք ընտրել ենք այս երկիրը, այս քաղաքը որպես մայրաքաղաք, մենք իսկապես պետք է սկսենք զբաղվել նրանով, որով զբաղվում էին մեր պապերն ու տատերը, որոնք Ծիծեռնակաբերդում անտառ էին տնկում, Նորքն ու Մոնումենտն էին կանաչապատում։ Մենք պետք է դարձնենք այս քաղաքը քաղաք և երկիրը երկիր, ուրիշ ճանապարհ չկա։ Եթե մենք սպառողի հոգեբանությամբ մոտենանք, մենք իրավունք չենք ունենա որևէ մեկին մեղադրել։ Ընդհանրապես, մենք հաճախակի ուրիշներին ենք մեղադրում՝ թուրքը եկավ սա արեց, ռուսը եկավ նա արեց, իսկ ի՞նչ ենք մենք ինքներս անում։ Եթե մենք ինքներս ուզենանք սա ունենալ որպես առողջ ու արժանապատիվ ապրելու տեղ, մենք դա կունենանք, ոչ ոք մեզ չի խանգարի։

Այդ հոգեբանական սահմանը պետք է անցնել։ Մենք շատ երկար ապրել ենք որպես մի ժողովուրդ, որից որևէ բան կախված չէ։ Մինչդեռ մեզնից շատ բան է կախված և կարևոր է, թե ինչպես ենք մենք դա օգտագործում։

lragir.am

 

 

(Visited 63 times, 1 visits today)